مجید محمدی
مجموعه افراد و گروههای ووک، مارکسیستهای سابق و لاحق، اسلامگراها، اسلامگراهای مهندسی شده، قبیله گراها و دیگر نیروهای رفوزه ی سیاسی در ۵ دهه اخیر که سیاستهای آنان یکی پس از دیگری بر فلاکت ملی در ایران افزوده اند این روزها بعد از اوج گیری حس و روحیه میهن دوستی، ایرانگرایی و ملیگرایی اذعان می کنند که صدای پای انحصار و تمامیت خواهی و فاشیسم می آید. اینها تصور می کنند علی اصغر حاج سید جوادی مدل ۲۵۸۴ هستند ایرانگرایان نیز از جنس تروریستهای هوادار خمینی یا مارکسیستهای لنینیست دهه ۵۰ هستند.
این اخطار یا توهم بعد از موثر واقع نشدن اتهامات دیگر به پادشاهی خواهان و خود شاهزاده مثل این که «فراخوان شاهزاده جوانان را به کشتن داد»، «برای پیروزی به ائتلاف نیاز داریم»، «کسی با گلوله کشته نشده»، «شعارهای پادشاهی خواهی روی ویدیوها گذاشته شده»، «پادشاهی خواهان فحش می دهند»، «آنها می خواهند توسط اسرائیل و امریکا با مداخله نظامی بر سریر قدرت بنشینند» و «شاهزاده لشکر سایبری دارد» مطرح شده اند.
کسانی که اخطار بازگشت فاشیسم می دهند منظورشان به قدرت رسیدن پادشاهی خواهان است اما این سخن آن چنان بی پایه است که رویشان نمی شود ثه صراحت آن را بیان کنند. برای این که ببینیم این اخطار توهم است یا واقعی باید به دو پرسش پاسخ دهیم: فاشیسم چیست؟ و آیا پادشاهی ایرانی هرکز در طول تاریخ ۳ هزار ساله اش فاشیستی بوده یا خیر؟
فاشیسم چیست؟
محسن سازگارا که مخالف شرمنده پادشاهی خواهی است و بصراحت بدان انتقاد نمی کند تصوری بسیار خام از فاشیسم دارد. او در گفتگو با برنامه میدان صدای امریکا در بهمن ۲۵۸۴ می گوید «اگر توده مردم حرکتی بکنه و دورنمای روشن نداشته باشه مستعد فاشیسم می شه.» در این استدلال نخست حرکت پادشاهی خواهی با نادیده گرفتن سهم چپ پوپولیسم معرفی شده و بعد پوپولیسم مساوی فاشیسم گرفته می شود. توده مردم در دنیا هر روز انواع حرکات سیاسی دارند و شاید چشم اندازشان هم چندان روشن نباشد اما این حرکات هیچ ربطی به فاشیسم ندارد. منظر وی در واقع این است که اگر توده مردم بدون اجازه گرفتن از شورای مدیریت گذار یا هماهنگی با آن به خیابان بیاید دارد مسیر فاشیسم را پهن می کند.
نتیجه مستقیم سخن وی این است که حکومت با کشتار ۴۰ هزار از فاشیسم ممکن با حرکت توده جلوگیری کرده است. البته با وجود حکومت شبه فاشیستی در ایران امروز وقتی فاشیسم وجود دارد چگونه این جنبش مستعد فاشیسم است؟ نتیجه سخن وی این است که ج ا فاشیستی نیست و پادشاهی خواهان دارند زمینه را فراهم می کنند. سازگارا متوجه نیست که اگر رهبران سیاسی مستقیم با توده مردم حرف بزنند نظام سیاسی مستعد فاشیسم نمی شود. فاشیسم بدون نهادهای فاشیستی شکل نمی گیرد.
فاشیسم به عنوان یک ایدئولوژی مدرن ۸ ویژگی دارد و اینها باید در کنار هم قرار گیرند و یکی تا دو تای آنها نمی تواند یک نظام سیاسی را فاشیستی کند: ۱) شوونیسم به جای میهن دوستی، ۲) کیش شخصیت رهبر، ۳) دولت توتالیتر، ۴) نظام تک حزبی، ۵) ستایش خشونت و تنفر، ۶) جلیگزینی فرهنگ و هنر و خبر رسانی به جای پروپاگاندا، ۷) دشمن سازی و ۸) ضدیت با مبانی مدرنیسم مثل عقلگرایی، حقوق برابر و فردگرایی.
بدین ترتیب به هر کسی که من و شما از ویخوشمان نمی اید یا با وی اختلاف نظر داریم نمی توان گفت فاشیست. متاسفانه جریان چپ که بسیاری از شاخصهای فوق را حمل می کند مثل نقل و نبات از این ترم استفاده می کند.
آیا پادشاهی ایرانی می تواند فاشیستی شود؟
برخی از عناصر هشت گانه فوق در برخی از دوره های پادشاهی در ایران دیده شده است مثل نظام تک حزبی (حزب رستاخیز) یا کیش شخصیت اما اینها متداوم نبوده اند. نظام پادشاهی ایران عموما استبدادی بوده(جنبش مشروطیت برای درمان کردن این مشکل بود) اما تمامیت خواه نبوده است. اصولا سطح پیچیدگی نهادهای سیاسی و نظامی و امنیتی و تبلیغاتی حتی تا سال ۵۷ به گونه ای نبوده است که آنها بتوانند نظامی تمامیت خواه را مستقر کرده و تداوم بخشند. ج ا با وام گیری همه سیاستها و تاکتیکهای دولتهای کمونیستی موفق شد نظذمی تمامیت خواه را شکل دهد اما سلسله های پادشاهی به ماقبل این پدیده تعلق دارند. در آینده ممکن است نظام پادشاهی توتالیتر در ایران شکل گیرد اما در گذشته حتما چنین چیزی نبوده است. ترساندن مردم برای حذف رقیب البته تاکتیکی است که معمولا اقلیت برای نفی قدرت اکثریت استفاده می کند. اگر شاهزاده رضا پهلوی در سنت پادشاهی پهلوی حرکت کند (که به احتمال زیاد چنین خواهد بود اگر وی به قدرت برسد) ایران توتالیتر نخواهد شد.
مجید محمدی
برگرفته از ایمیل ارسالی
نقطه
۱۵ فوریه ۲۰۲۶
نشریه سیاسی تحلیلی نقطه 